- Di sản từ những ngày đầu
- Bài học từ xây dựng cộng đồng và mã nguồn mở
- Sức sống mới: Những người kế thừa
- Góc nhìn pháp lý: Việt Nam đang ở đâu?
Di sản từ những ngày đầu
Hãy tưởng tượng, vào những năm 2017-2018, khi khái niệm Blockchain còn khá xa lạ tại Việt Nam, một nhóm các kỹ sư đã dám đặt những viên gạch đầu tiên. TomoChain (hiện đã chuyển mình thành Viction) chính là minh chứng cho tham vọng đó. Đây là nền tảng Layer-1 (hạ tầng cơ sở của một hệ thống blockchain) đầu tiên do người Việt làm chủ, giải quyết bài toán tắc nghẽn và chi phí giao dịch cao trên Ethereum bằng thuật toán Proof-of-Stake linh hoạt.
Cùng thời điểm đó, Kyber Network đã âm thầm thay đổi cuộc chơi với mô hình DEX Aggregator (công cụ tổng hợp thanh khoản từ nhiều sàn phi tập trung khác nhau). Nói đơn giản thì, thay vì bạn phải chạy khắp nơi tìm nơi đổi tiền rẻ nhất, Kyber tự động làm việc đó giúp bạn. Cùng với Coin98 – siêu ứng dụng (Super App) tích hợp mọi thứ từ ví, cầu nối đến quản lý tài sản, họ đã định hình nên một "bộ ba huyền thoại" trong cộng đồng crypto Việt. Đến nay, các dự án này vẫn tồn tại, vận hành và trở thành di sản quan trọng cho hệ sinh thái công nghệ số nước nhà.
Bài học từ xây dựng cộng đồng và mã nguồn mở
Điều gì giữ chân các dự án này qua những mùa "đóng băng" của thị trường? Câu trả lời nằm ở cộng đồng và mã nguồn mở. Ông Nguyễn Minh Tuấn, chuyên gia phân tích hệ thống tại Tech Blockchain Lab chia sẻ: "Những dự án sống sót sau 7 năm qua không dựa vào bơm thổi giá token, mà dựa vào khả năng giữ chân các lập trình viên".
Việc tham gia vào Governance (quản trị phi tập trung - nơi người nắm giữ token có quyền biểu quyết các thay đổi của dự án) là bài học xương máu. Thực tế cho thấy, các dự án Việt giai đoạn đầu đã học cách đối thoại với người dùng thay vì áp đặt luật chơi. Đây là tiền đề quan trọng khi Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026. Các doanh nghiệp hiện nay đã hiểu rõ hơn về tính minh bạch, một yếu tố sống còn khi cơ quan quản lý bắt đầu siết chặt quy định về tài sản mã hóa.
Sức sống mới: Những người kế thừa
Ngày nay, cái tên U2U (Unicorn Ultra), Ancient8 hay Sipher đang cho thấy sự chuyển dịch từ hạ tầng sang ứng dụng thực tế. Nếu Viction tập trung vào hạ tầng nền tảng, thì Ancient8 lại xây dựng "thành phố" cho cộng đồng GameFi, nơi người chơi vừa giải trí vừa có thể hiểu sâu hơn về quản trị tài sản số.
Dòng vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) đổ vào blockchain Việt vẫn tăng trưởng đều đặn, bất chấp thị trường chung có lúc trầm lắng. Điều này khẳng định tiềm năng chất xám của kỹ sư Việt là không thể phủ nhận. Bạn đã từng thử trải nghiệm các ứng dụng từ thế hệ kế cận này chưa? Sự khác biệt nằm ở trải nghiệm người dùng (UX) – nó đã mượt mà hơn rất nhiều so với những cú click chuột nặng nề của 5 năm trước.
Góc nhìn pháp lý: Việt Nam đang ở đâu?
Năm 2026, chúng ta đang chứng kiến một bước ngoặt lớn. Với Thông tư 32/2026/TT-BTC, việc áp thuế TNCN 0,1% trên giá chuyển nhượng tài sản mã hóa không còn là câu chuyện xa lạ. Nhiều nhà đầu tư lo ngại, nhưng nói thẳng ra, đây là sự công nhận chính thức từ cơ quan nhà nước đối với lĩnh vực này.
Khi Ngân hàng Nhà nước thí điểm Digital VND (CBDC), khoảng cách giữa tiền tệ truyền thống và tài sản số đang dần thu hẹp. Điều này tạo lợi thế cho các sàn giao dịch tài sản số nội địa đang được cấp phép thí điểm. Bạn có thấy, khi luật pháp rõ ràng, chúng ta không cần phải "đánh du kích" với thị trường nữa?
Lời kết: Di sản của thế hệ trước không chỉ là code, mà là tư duy làm sản phẩm toàn cầu. Dù thị trường có nhiều biến động, sự chuẩn bị về mặt pháp lý và công nghệ hiện nay là minh chứng cho một nền công nghiệp số đang trưởng thành. Lưu ý: Thị trường tài sản mã hóa chứa đựng rủi ro cao, mọi quyết định đầu tư cần dựa trên kiến thức thực tế và khả năng tài chính của bản thân.