- Bóc tách điểm mới trong Luật SHTT 2026
- Bài toán định giá tài sản số: Khó nhưng không thể lơ là
- Thực tế tại Việt Nam và góc nhìn từ chuyên gia
- Triển vọng thị trường và những điều cần lưu ý
Bóc tách điểm mới trong Luật SHTT 2026
Kể từ ngày 01/04/2026, khi Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) sửa đổi chính thức đi vào cuộc sống, cộng đồng startup công nghệ tại Việt Nam đã đón nhận một làn gió mới đầy hy vọng. Lần đầu tiên, quyền sở hữu trí tuệ được luật hóa cụ thể như một loại tài sản có giá trị thương mại, cho phép doanh nghiệp thực hiện các nghiệp vụ tài chính như góp vốn hoặc thế chấp để vay vốn tại ngân hàng.
Nói thẳng ra, đây là nút thắt lịch sử đối với các công ty Web3. Trước đây, một đội ngũ phát triển blockchain dù sở hữu những thuật toán ưu việt hay giao thức (protocol) triệu đô cũng chỉ biết ngậm ngùi đứng ngoài cửa ngân hàng. Nay, những smart contracts, thiết kế giao thức độc quyền hay các mô hình tokenomics được bảo hộ hoàn toàn có thể trở thành tài sản đảm bảo hữu hiệu.
Bài toán định giá tài sản số: Khó nhưng không thể lơ là
Trên thế giới, mô hình này không còn quá xa lạ. Tại Nhật Bản hay Singapore, việc định giá tài sản vô hình để đảm bảo khoản vay đã được các định chế tài chính áp dụng từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất tại Việt Nam vẫn là sự minh bạch trong khâu định giá. Làm sao để một ngân hàng định giá một đoạn mã nguồn trị giá 2,5 tỷ VNĐ (tương đương khoảng 100.000 USD) khi thị trường biến động không ngừng?
Theo nhận định của ban biên tập, đây là điểm mấu chốt. Các tổ chức tín dụng cần có đội ngũ thẩm định am hiểu sâu về công nghệ mã hóa. Nếu không có các chuẩn mực kiểm toán độc lập, việc "thổi giá" tài sản vô hình rất dễ dẫn đến rủi ro nợ xấu. Điều đáng quan ngại là nếu một dự án thất bại, việc thanh lý tài sản trí tuệ dưới dạng code hay mô hình kinh tế số sẽ diễn ra như thế nào? Đây là câu hỏi mà các thông tư hướng dẫn dưới luật cần làm rõ ngay trong quý III/2026.
Thực tế tại Việt Nam và góc nhìn từ chuyên gia
Ông Trần Minh Đức, chuyên gia tư vấn pháp lý tài sản số, cho biết: "Việc luật hóa quyền thế chấp tài sản trí tuệ không chỉ là một bước đi hành chính, mà là sự thừa nhận giá trị của kinh tế tri thức trong kỷ nguyên số". Thật vậy, khi kết hợp với Luật Công nghiệp Công nghệ số đã có hiệu lực từ đầu năm 2026, hệ sinh thái blockchain Việt Nam đang có một khung pháp lý tương đối đầy đủ để "lên sàn" chính thống.
Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đang thử nghiệm đồng Digital VND, việc kết nối tài sản trí tuệ vào hệ thống tài chính truyền thống thông qua các nghiệp vụ thế chấp sẽ tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ. Nhà đầu tư không nên nhìn nhận đây là một cơn sốt, mà hãy xem đó là quá trình chuyên nghiệp hóa ngành công nghiệp blockchain nước nhà, giúp loại bỏ dần những dự án "vỏ bọc" không có giá trị thực chất.
Triển vọng thị trường và những điều cần lưu ý
Với mức thuế TNCN 0,1% trên giá trị chuyển nhượng tài sản mã hóa theo Thông tư 32, nhà đầu tư đang dần có tâm thế ổn định hơn. Tuy nhiên, quý độc giả cần lưu ý rằng: không phải dự án nào có bằng sáng chế cũng mặc nhiên được ngân hàng giải ngân. Ngân hàng sẽ soi rất kỹ vào khả năng thương mại hóa, độ bảo mật của giao thức và uy tín của đội ngũ phát triển.
Thực tế cho thấy, "có bột mới gột nên hồ". Các startup cần chuẩn bị hồ sơ pháp lý vững chắc ngay từ giai đoạn ươm mầm (incubation). Liệu các ngân hàng nội địa có đủ tự tin để nhận tài sản mã hóa làm vật đảm bảo trong 1-2 năm tới? Hay họ vẫn sẽ ưu tiên các tài sản truyền thống như bất động sản? Câu trả lời vẫn còn ở phía trước, nhưng ít nhất, chúng ta đã có một hành lang pháp lý để bắt đầu câu chuyện này một cách đường đường chính chính.
Disclaimer: Bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Việc thế chấp tài sản trí tuệ là nghiệp vụ tài chính chuyên sâu, nhà đầu tư và doanh nghiệp nên tham vấn ý kiến từ các chuyên gia pháp lý và tài chính có chuyên môn trước khi đưa ra quyết định.