Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về cơ chế mới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tiếp cận tín dụng thông qua việc đa dạng hóa các hình thức tài sản bảo đảm. Theo đề xuất này, các doanh nghiệp sẽ có quyền sử dụng tài sản số, tài sản ảo và các loại tài sản vô hình như quyền sở hữu trí tuệ để thay thế cho sự phụ thuộc truyền thống vào bất động sản khi vay vốn ngân hàng.
Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về tài sản thế chấp vốn tồn tại nhiều năm qua tại thị trường Việt Nam. Việc mở rộng danh mục tài sản bảo đảm không chỉ giúp các doanh nghiệp công nghệ, sáng tạo có thêm đòn bẩy tài chính mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong hệ thống ngân hàng thương mại.
Cơ chế mới cho các loại tài sản phi truyền thống
Đề xuất của Bộ Tài chính tập trung vào việc định giá và công nhận giá trị của các loại tài sản không hiện hữu. Trong đó, tài sản số được kỳ vọng sẽ trở thành một phần trong danh mục tài sản bảo đảm hợp lệ. Hiện nay, các doanh nghiệp SME thường gặp khó khăn khi vay vốn do thiếu các bất động sản đủ điều kiện hoặc giá trị tài sản cố định không đủ để đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tín dụng.
Nếu chính sách này được thông qua, quy trình thẩm định giá tài sản số sẽ đóng vai trò then chốt. Bộ Tài chính nhấn mạnh rằng việc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật để xác định quyền sở hữu và tính thanh khoản của tài sản số sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các ngân hàng chấp nhận rủi ro. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý tài chính và các đơn vị cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản số.
Tác động đến thị trường tài chính và doanh nghiệp
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc cho phép sử dụng tài sản số làm tài sản đảm bảo sẽ tạo ra dòng vốn mới cho các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số. Các doanh nghiệp khởi nghiệp vốn sở hữu nhiều tài sản trí tuệ và tài sản số sẽ có cơ hội tiếp cận vốn vay với lãi suất ưu đãi hơn thay vì phải tìm đến các nguồn huy động vốn có chi phí cao.
Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể trong việc quản trị rủi ro khi định giá tài sản số. Sự biến động giá của các loại tài sản này trên thị trường quốc tế là yếu tố buộc các ngân hàng phải xây dựng bộ tiêu chí riêng biệt. Các chuyên gia tài chính cho rằng cần có lộ trình thử nghiệm (sandbox) trước khi triển khai rộng rãi để đảm bảo an toàn cho hệ thống tín dụng quốc gia.
Những mốc thời gian cần theo dõi
Sau giai đoạn lấy ý kiến, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp các phản hồi từ phía ngân hàng và các hiệp hội doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo. Việc ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về quy trình định giá và xử lý tài sản đảm bảo là yếu tố quyết định tính khả thi của chính sách. Các đơn vị liên quan hiện đang chờ đợi những hướng dẫn chi tiết hơn về danh mục tài sản số được chấp nhận và các tiêu chuẩn kiểm toán đi kèm.
Dự kiến trong thời gian tới, các đơn vị quản lý sẽ tổ chức thêm các buổi tham vấn để làm rõ phạm vi áp dụng, đảm bảo hài hòa giữa nhu cầu tiếp cận vốn của doanh nghiệp và quy định về an toàn tài chính tiền tệ.
